Μήπως πρόκειται για μια νέα φούσκα των .com ή όντως για σοβαρές επενδύσεις; 
 

Γιατί τόσος πόλεμος άραγε ανάμεσα στην Microsoft, την Google και την Yahoo για την αγορά γνωστών ιστοσελίδων; Από πού απορρέουν τα κίνητρα τους και γιατί ξοδεύονται τόσα λεφτά; Αξίζουν τα λεφτά που δίνονται η μήπως πρόκειται για μια νέα φούσκα των .com; Πρόκειται για σοβαρές μακροχρόνιες επενδύσεις ή αποφάσεις στηριζόμενες απλά στην τάση της αγοράς;  Τρείς νεαροί γύρω στα 20 αποφάσισαν ένα βράδυ μετά από ένα πάρτι να δημιουργήσουνε μια ιστοσελίδα, με το όνομα youtube, ώστε να μπορούν οι χρήστες του διαδικτύου να φορτώνουνε τα βίντεο τους. Με την εξάπλωση των βίντεο και τις ταχύτητες μεταφοράς δεδομένων να αυξάνονται η ιστοσελίδα έφθασε τα 100 εκατομμύρια παρουσίασης βίντεο κλιπ την μέρα και 73 εκατομμύρια επισκέπτες τον μήνα.

Στις 9 Οκτωβρίου του 2006 η ιστοσελίδα πωλήθηκε στην Google για 1.65 δις δολάρια. Προηγήθηκε το 2005 η αγορά του Myspace από το News Corporation του Ρούπερτ Μέρντοχ με 585 εκατομμύρια δολάρια. Είχαμε ακόμα την αγορά του Skype από την Ebay για 2.6 δις δολάρια ενώ ήρθε πρόσφατα και η αγορά 1.6% του facebook.com από την Microsoft για 240 εκατομμύρια δολάρια. Το ποσό αυτό θα βοηθήσει τα αναπτυξιακά πλάνα του facebook του οποίου ο δημιουργός Μάρκ Ζούκερμπεργκ είχε απορρίψει πρόταση για εξαγορά από την Yahoo για 1 δις δολάρια. Ο Ζούκερμπεργκ είχε δημιουργήσει το facebook καταρχάς για το πανεπιστήμιο του Harvard όπου φοιτούσε με σκοπό την επικοινωνία μεταξύ των φοιτητών. Σήμερα το facebook.com έχει 50 εκατομμύρια ενεργούς χρήστες.  

Οι βασικοί λόγοι για τις εξαγορές αυτές
Μερίδιο αγοράς

Ο πρώτος λόγος βέβαια για τις κινήσεις αυτές είναι το μερίδιο αγοράς και η δυνατότητας προσέγγισης τεράστιου αριθμού χρηστών. Όταν μιλάμε για 70 εκατομμύρια ενεργούς χρήστες του myspace.com, 50 εκατομμύρια του facebook.com, 73 εκατομμύρια του youtube.com τότε αντιλαμβανόμαστε πως το διαδίκτυο είναι πλέον το καλύτερο εργαλείο για να έχει πρόσβαση μια εταιρεία σε μεγέθη αγοράς που σε άλλες εποχές θα ήταν εφικτό μόνο σε σενάριο επιστημονικής φαντασίας.  

Διαφήμιση
Δεύτερος λόγος είναι η διαφήμιση. Όλες οι παραπάνω εταιρείες έχουν τα δικά του διαφημιστικά δίκτυα. Έχοντας την δυνατότητα να προσεγγίσεις τέτοιους αριθμούς ανθρώπων και έτοιμη την υποδομή προώθησης και διαφήμισης τότε εδραιώνεις την θέση σου στους διαφημιστικούς προϋπολογισμούς κυρίως των μεγάλων εταιρειών, αυξάνοντας το κόστος των διαφημίσεων ενώ παράλληλα δημιουργούνται νέες μέθοδοι διαφήμισης. Μην ξεχνάτε πως το facebook, το myspace, το youtube είναι ουσιαστικά ιστοσελίδες με κοινωνικό χαρακτήρα, φέρνοντας ανθρώπους με κοινά ενδιαφέροντα κοντά. Αυτά τα ενδιαφέροντα είναι καταχωρημένα σε κεντρικό σύστημα όπου εδώ αρχίζει να λειτουργεί στην ουσία το θέμα διαφήμιση, προωθώντας στον κάθε χρήστη διαφήμιση ανάλογα με τα ενδιαφέροντα του.  

Cross selling

Ένας τρίτος λόγος είναι το λεγόμενο cross-selling. Για παράδειγμα ο Ρούπερτ Μέρντοχ ανέφερε μετά την εξαγορά του myspace πως σκοπό είχε να προωθήσει κανάλια και ειδήσεις από το Fox News προς τους χρήστες του myspace. H Microsoft από την άλλη με το facebook, μπορεί εύκολα με ένα μήνυμα σε 50 εκατομμύρια χρήστες να πωλήσει το νέο της πρόγραμμα ασφαλείας ή να ωθήσει τους χρήστες να κατεβάσουν το νέο messenger. H Google μέσω του youtube εύκολα μπορεί να προωθήσει το διαφημιστικό της δίκτυο σε πάνω από 70 εκατομμύρια χρήστες. 

Συνέργειες και «απορρόφηση» τεχνογνωσίας

Άλλος λόγος είναι οι στρατηγικές συνέργειες και η «απορρόφηση» τεχνογνωσίας. Ο χρόνος που θα χρειαζόταν η Microsoft για παράδειγμα να αρχίσει το δικό της facebook ή η Google το δικό της Youtube θα ήταν μεγάλος αν υπολογίσουμε την εφαρμογή και τις δοκιμές για μια νέα τεχνολογία καθώς και την εμπειρία που θα έπρεπε να υπάρχει αλλά και το ρίσκο επιτυχίας. Με το να εξαγοράσουν έτοιμα τα συστήματα έχουν μεν επενδύσει μεγάλα ποσά αλλά έχουν έτοιμα πετυχημένα μοντέλα αποφεύγοντας το ρίσκο, έτοιμο μεγάλο αριθμό χρηστών, τεχνογνωσία και εμπειρία των δημιουργών και των ομάδων προγραμματιστών κερδίζοντας με αυτό τον τρόπο και νέα γνώση για μελλοντικές αναπτύξεις.  

Νέα φούσκα η σοβαρή επένδυση;

Πολλά ειπώθηκαν από αναλυτές για το μέγεθος αυτών των επενδύσεων και κατά πόσο είναι σοβαρές και δεν πρόκειται να φέρουν μια νέα φούσκα όπως το 2000. Για να το διαπιστώσουμε αυτό θα πρέπει να δούμε τι συνέβηκε από το 1998-2000 και να δούμε κατά πόσο βρίσκουμε τα ίδια δεδομένα και σήμερα.  Τότε με την εξάπλωση του διαδικτύου και τις νέες τεχνολογίες ανάπτυξης ιστοσελίδων υπήρξε ένας άκρατος ενθουσιασμός  που έφερε μια έκρηξη από ιδέες. Καθημερινά και μια νέα ιστοσελίδα έκανε την εμφάνιση της με σκοπό να κατακτήσει το διαδίκτυο. Οι δημιουργοί αυτών των ιστοσελίδων προσέγγιζαν επιχειρηματίες οι οποίοι παρασύρονταν από την ιδέα επένδυσης στην νέα αυτή τεχνολογία και τις δυνατότητες της, επενδύοντας μέσω κεφαλαίων αναπτυξιακού χαρακτήρα ή επιχειρηματικών συμμετοχών (venture capitals).  

Το οικονομικό περιβάλλον τότε και τα χαμηλά επιτόκια βοήθησαν στην αύξηση κεφαλαίου ενώ μέσω των δημόσιων προσφορών οι εταιρείες είχαν την ευκαιρία για ακόμη μεγαλύτερη εισροή κεφαλαίου. Οι επενδύτες από την άλλη στην ουσία επένδυαν σε προοπτική αφού οι περισσότερες εταιρείες δεν είχαν καταγράψει καν οποιαδήποτε εισοδήματα πόσο μάλλον κέρδη. Επιπλέον το αφελέστατο επιχειρηματικό μοντέλο που εφαρμοζόταν τότε από τις περισσότερες εταιρείες, η φιλοσοφία του “Get large or get lost”, τα τεράστια αχρείαστα έξοδα εντυπωσιασμού σε γραφεία και κτίρια, ταξίδια αναψυχής υπαλλήλων, και τα μεγάλα ποσά σε διαφημίσεις, όλα αυτά στηριζόμενα μόνο και μόνο στην προοπτική έφεραν το σπάσιμο της φούσκας.

Θα αναφέρω το παράδειγμα των διαφημίσεων στο  μεγαλύτερο αθλητικό γεγονός των ΗΠΑ, το Super bowl. Στο Super Bowl XXXIV τον Ιανουάριο του 2000, 70 εταιρείες .com πλήρωσαν από 2 εκατομμύρια δολάρια η μία για σποτ των 30 δευτερολέπτων. Τον επόμενο χρόνο μόνο 3 τέτοιες εταιρείες διαφήμισαν. Μέσα σε όλα αυτά ήρθε και η Κεντρική Ομοσπονδιακή Τράπεζα (Federal Reserve) να αυξήσει τα επιτόκια έξι φορές μέσα σε ένα χρόνο.  Τα δεδομένα σήμερα είναι διαφορετικά αφού οι εταιρείες που επενδύουν διαθέτουν πρώτα από όλα τα κεφαλαιουχικά αποθεματικά για τέτοιες επενδύσεις, σωστό επιχειρηματικό μοντέλο με το οποίο άντεξαν και επέζησαν κατά την διάρκεια της φούσκας ενώ το πιο σημαντικό οι εταιρείες στις οποίες επενδύουν έχουν ήδη καταγράψει κέρδη και έχουν ψηλή αξία.

Πέραν τούτο επενδύουν στο τι υπάρχει σήμερα σαν δεδομένο στην τεχνολογία και όχι στο τι μπορεί να έρθει. Βέβαια υπάρχει ένας άλλος παράγοντας που έχει να κάνει με την νομική πλευρά και λειτουργία των ιστοσελίδων αυτών όπως για παράδειγμα δικαιώματα χρήσης βίντεο και εικόνας, προσωπικά στοιχεία χρηστών και πως χρησιμοποιούνται αυτά. Η νομική πτυχή του θέματος είναι η μόνη ίσως που αυτή την στιγμή θα μπορούσε να φέρει ανατροπές.  

Google gadget Ads: Το νέο διαφημιστικό εργαλείο των επιχειρήσεων

Η διαφήμιση στο διαδίκτυο είχε αύξηση φέτος 17.7% ανεβάζοντας το συνολικό ποσό που δαπανήθηκε σε διαφήμιση μέσω αυτού σε 5.6 εκατομμύρια δολάρια. Ο λόγος είναι κυρίως η συνεχής αύξηση των χρηστών του διαδικτύου με αυξητική επίσης τάση αυτών που είναι συνδεδεμένοι σε ψηλές ταχύτητες. Είχα αναφέρει σε προηγούμενα άρθρα πως η τεχνολογία του διαδικτύου μπορεί να προσφέρει τρομερά εργαλεία σε μια επιχείρηση για να διαφημίσει και να προωθήσει τα προϊόντα ή υπηρεσίες της. Αυτή την στιγμή υπάρχει πλέον άλλο ένα  σημαντικό εργαλείο που ανέπτυξε η Google και το οποίο φαίνεται να αλλάζει πολλά στο τομέα της διαφήμισης. Τα δεδομένα στη διαφήμιση στο διαδίκτυο λοιπόν αλλά και γενικότερα αναμένεται να αλλάξει η Google με μια νέα υπηρεσία της που ονομάζεται Google Gadget Ads. Η υπηρεσία βρίσκεται σε δοκιμαστική φάση αυτή την στιγμή και με τεράστιο ενδιαφέρον από μεγάλες εταιρείες που το δοκιμάζουν όπως Coca Cola, Pepsi, Intel, Honda.  

Τι είναι ακριβώς το Google Gadget Ads
Είμαι σίγουρος θα έχετε ήδη επισκεφθεί κάποια ιστοσελίδα στην οποία εμφανίζονται διαφημίσεις σε μορφή links. Κυρίως εμφανίζονται με τίτλο Google Ads σε ένα συγκεκριμένο χώρο και μπορεί κάποιος να βρει τέσσερα πέντε στην σειρά. Αυτά τα links τα προωθεί η ίδια η Google, είναι μέρος του προγράμματος Ad sense και είναι σχετικά πάντα με το περιεχόμενο της ιστοσελίδας που εμφανίζονται. Η ιστοσελίδα στην οποία εμφανίζονται αυτά τα links έχει βέβαια ενταχθεί στο πρόγραμμα αυτό της Google, Ad sense, και με κάθε κλικ σε αυτά τα links η ιστοσελίδα έχει έσοδα. Όπως και από την άλλη οι εταιρείες που συμμετέχουν σαν διαφημιζόμενες πληρώνουν για να είναι μέρος του δικτύου διαφήμισης της Google.

Φθάνοντας τώρα στο προκείμενο, το Google Gadget Ads έχει την ίδια φιλοσοφία με το πρόγραμμα Ad sense της Google που ανέφερα πιο πάνω, με μια διαφορά όμως. Αντί να προωθούνται απλοί σύνδεσμοι (links), προωθούνται διαφημίσεις σε μεγέθη τύπου banners που περιέχουν βίντεο, ήχο, ειδήσεις σε live μορφή και πολλά αλλά. Κυρίως όμως οι διαφημίσεις αυτές παρέχουν την δυνατότητα για εφαρμογή διαδραστικών χαρακτηριστικών (interactivity). Το τελευταίο είναι αυτό που προσελκύει τις εταιρείες να συμμετέχουν στο πρόγραμμα Gadget Ads αλλά είναι και το στοιχείο αυτό που κάνει τον τρόπο διαφήμισης πολύ διαφορετικό από τους υπόλοιπους. Το γεγονός δηλαδή ότι μπορούν να συμμετέχουν σε ένα διαφημιστικό δίκτυο το οποίο προσεγγίζει τρείς στους τέσσερις χρήστες του διαδικτύου και έχοντας όλα αυτά τα χαρακτηριστικά στην διαφήμιση τους.  Όπως και στην περίπτωση του Ad sense ο διαφημιζόμενος πληρώνει για την διαφήμιση βάση του αριθμού που θα εμφανιστεί η διαφήμιση και των ιστοσελίδων που θα εμφανιστεί, ενώ η ιστοσελίδα που θα τρέξει την διαφήμιση μέσω του δικτύου διαφήμισης της Google, θα έχει έσοδα ανάλογα είτε με τον αριθμό των κλικ είτε με τον αριθμό που θα εμφανιστεί η διαφήμιση.   

Το δίκτυο διαφήμισης της Google-Παράδειγμα εφαρμογής
Η Google αναφέρει πως σύμφωνα με στοιχεία της comscore, το δίκτυο διαφήμισης της αγγίζει το 75% σε παγκόσμιο επίπεδο. Δηλαδή η Google μπορεί να προσεγγίσει τρείς στους τέσσερις χρήστες του διαδικτύου. Στην Γερμανία μάλιστα φθάνει το 89%. Στην Ιαπωνία το 86%, στη Γαλλία το 79%, Η.Π.Α. 76% και Αγγλία 75%. Συγκεκριμένα το δίκτυο φθάνει τις 100 χώρες και 20 διαφορετικές γλώσσες. Η δύναμη τώρα του διαφημιζόμενου είναι τεράστια. Υπάρχει η δυνατότητα επιλογής μοντέλου διαφήμισης που μπορεί να στηρίζεται σε δημογραφικά δεδομένα, περιεχόμενο ιστοσελίδας, κατηγορία, προϋπολογισμό διαφήμισης, διαφήμιση σε συγκεκριμένες ιστοσελίδες ή σε συνδυασμό των πιο πάνω.

Ας αναφερθούμε σε ένα παράδειγμα ώστε να αντιλειφθούμε την δύναμη του τρόπου και μεθόδου της διαφήμισης αυτής μέσω Google: Μια εταιρεία παραγωγής ηλεκτρονικών παιχνιδιών λανσάρει το νέο της ποδοσφαιρικό παιχνίδι το οποίο είναι διαθέσιμο μόνο σε μια συγκεκριμένη κονσόλα. Επιλέγει λοιπόν τις χώρες στις οποίες γνωρίζει υπήρχαν αυξημένες πωλήσεις στις συγκεκριμένες κονσόλες παιχνιδιών ενώ παράλληλα υπάρχει μεγάλο ενδιαφέρον για το ποδόσφαιρο. Στη συνέχεια επιλέγει να παρουσιαστεί η διαφήμιση σε όλες τις αθλητικές ιστοσελίδες των χωρών αυτών καθώς και στις εσωτερικές σελίδες με ποδοσφαιρικές ειδήσεις. Με αυτό τον τρόπο δημιουργήθηκε μια στοχευμένη διαφήμιση με μεγαλύτερες πιθανότητες επιτυχίας. Βέβαια παραμένει τώρα να τρέξει και η κατάλληλη διαφήμιση που να στηρίξει την καμπάνια. Ετοιμάζεται λοιπόν ένα διαφημιστικό βίντεο για το παιχνίδι με το τέλος του οποίου ο χρήστης τις εξής επιλογές: Να κάνει κλικ για την ιστοσελίδα της εταιρείας για περισσότερες πληροφορίες, να κατεβάσει απευθείας από την διαφήμιση την δοκιμαστική έκδοση του παιχνιδιού ή ακόμα και να αγοράσει το παιχνίδι μέσα από το ίδιο το «παράθυρο» της διαφήμισης. Το τελευταίο κομμάτι είναι αυτό που ονομάζουμε διαδραστικότητα και παρέχει μεγάλη δύναμη πλέον σε μια διαφήμιση.   

Μειονεκτήματα ή Πλεονεκτήματα
Κάθε τι βέβαια που εμφανίζεται στην αγορά έχει και τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα του. Πόσο μάλλον όταν πρόκειται για κάτι που αλλάζει τα δεδομένα σε τέτοιο βαθμό. Στη συγκεκριμένη περίπτωση τον κάθε ένα τον επηρεάζει ανάλογα με την θέση του στην αγορά, διαφημιζόμενο, διαφημιστική εταιρεία, ιδιοκτήτη ιστοσελίδας, εμπορευόμενο, καταναλωτή.  Το τι θα συμβαίνει πλέον είναι ότι αλλάζει ο τρόπος και ίσως και το κόστος διαφήμισης. Ο λόγος είναι ότι στην ουσία σε κάποιες περιπτώσεις η ίδια η Google γίνεται ανταγωνιστής των ιστοσελίδων του ίδιου της του δικτύου. Για παράδειγμα ας πούμε πως κάποια εταιρεία χρεώνει 500 δολάρια την εβδομάδα για διαφήμιση βίντεο μέσω της ιστοσελίδας της.
Παράλληλα αυτή η εταιρεία είναι μέλος του δικτύου διαφήμισης της Google. Αυτή την στιγμή θα μπορεί ή ίδια διαφήμιση να τρέξει στην ίδια ιστοσελίδα μέσω του δικτύου της Google και να χρεώσει τον διαφημιζόμενο ανάλογα με τα κλικς η τις εμφανίσεις. Άρα η εταιρεία που έχει την ιστοσελίδα θα αναγκαστεί είτε να αλλάξει τον τρόπο που χρεώνει είτε να βγει εκτός δικτύου διαφήμισης της Google. Από την άλλη αν αυτή η ιστοσελίδα έχει μεγάλο αριθμό επισκεπτών σε καθημερινή βάση της συμφέρει να είναι εκτός τέτοιου δικτύου Google; Ίσως στο τέλος της μέρας τα έσοδα από τα κλικς μέσω Google να είναι περισσότερα. Γ

ια την Google ίσως να ρισκάρει την δυναμικότητα του δικτύου διαφήμισης της στην περίπτωση που οι ιστοσελίδες με εκατομμύρια επισκέπτες την αντιμετωπίσουν ως ανταγωνιστή υπό την έννοια ότι μειώνει τα κέρδη τους από διαφημίσεις αν τελικά είναι έτσι και όπως θα φανεί μόνο όταν θα έχουμε πραγματικούς αριθμούς αλλά και τις χρεώσεις της Google.   Όλα αυτά θα τα δούμε στη πράξη και πόσο θα επηρεαστεί η αγορά. Το σίγουρο είναι πάντως πως έπονται πολλές εξελίξεις και πρέπει οι επιχειρήσεις μας να είναι ενήμερες για να προγραμματίζουν ανάλογα και καλύτερα τις διαφημιστικές τους καμπάνιες.